Beschrijving
Gouda is een prachtig Hollands stadje, gelegen midden in het landschap van het Groene Hart. Het stadje heeft de structuur die typisch is voor middeleeuwse Hollandse steden: een singelgracht met een deels bewaard gebleven stadswal, een netwerk van straten daarbinnen en een centraal marktplein. Juist dat plein verdient bijzondere aandacht.
Alleen in Gouda zie je het enige voorbeeld van een vrijstaand stadhuis. Het stadhuis, gebouwd in laatgotische stijl (15e eeuw) in een periode van economische groei van de stad, is een architectonisch hoogtepunt: een overvloed aan versieringen en details en een imposante trapgevel, getooid met gotische torentjes. Doordat het precies in het midden van het plein staat, is het een van de meest gedenkwaardige gebouwen.
Niet ver van het marktplein liggen meteen twee van de belangrijkste bezienswaardigheden: de gotische Sint-Janskerk, gebouwd in de 14e eeuw en beroemd om haar latere (16e-eeuwse) gebrandschilderde glazen, en het gasthuiscomplex van Sint-Catharina, waarin tegenwoordig het Stadsmuseum is gevestigd. Aan twee kanten omringd door een smalle gracht met stenen bruggetjes erover, en met de centrale Lazaruspoort (16e eeuw), die toegang geeft tot de binnenplaats en bekroond is met een kleurrijk reliëf en een renaissanceportiek, geeft dit complex het gevoel van een stadje op zich.
In de stad zijn veel woonhuizen uit de periode van de Hollandse renaissance (15e-17e eeuw) bewaard gebleven, met verschillende soorten karakteristieke traditionele gevels, versierd met prachtige friezen die vertellen over de historische en bijbelse momenten waarnaar de huizen zijn genoemd. Daaronder het woonhuis De Vier Gekroonden, met een voor Holland ongebruikelijke gevel van lichte baksteen, waartegen een kleurrijk fries als felle blikvanger afsteekt.
Ook de rococostijl is in de woonarchitectuur vertegenwoordigd, wat niet erg gebruikelijk is voor woonhuizen in zulke kleine steden: het woonhuis van de eigenaar van een brouwerij in Gouda, gebouwd in de 18e eeuw in Lodewijk XV-stijl, met de daarvoor kenmerkende hoge ramen en een weelderig fronton boven de ingang.




