Dit kleine land heeft talloze vooraanstaande wetenschappers, juristen, filosofen en bouwmeesters voortgebracht. De grootste prestaties van de Hollandse kunst hebben echter te maken met de schilderkunst. Met de schilderkunst van de 17e eeuw. Tot die tijd overheersten in de beeldende kunst bijbelse en mythologische thema's en was de kerk de belangrijkste opdrachtgever.
Maarten van Heemskerck (M. Heemskerk), Jheronimus Bosch (I. Bosch), Jacob van Oostsanen (J. Oostsanen), Jan van Scorel (J. Scorel): dat zijn slechts enkele van de bekende kunstenaars uit dat tijdperk.
Na de reformatie (eind 16e eeuw) en de machtswisseling in het land veranderde het karakter van de kunstwerken. De belangrijkste kenmerken werden: het ontbreken van een hofcultuur en het wereldlijke karakter van de voorstellingen. Ook ontstond er een vrije kunstmarkt, en daarmee nog een fenomeen: een verbazingwekkende verscheidenheid aan getalenteerde meesters en verschillende genres.
Stillevens:
— Willem Claesz Heda (Willem Claesz Heda): “ontbijtjes” en monochrome stillevens
— Ambrosius Bosschaert (Ambrosius Bosschaert): gespecialiseerd in bloemen
— Balthasar van der Ast (Balthasart van der Ast): fruit en bloemen
— Pieter Claesz (Pieter Claesz): “ontbijtjes”
Landschappen en zeegezichten:
— Jacob van Ruisdael (Jacob Ruisdael): emotionele weergave van de natuur
— M. Hobbema (M. Hobbema): lyrische schilder
— Willem van de Velde (Willem van de Velde): vader en zoon, beroemd in heel Europa
Dierenschilders:
— Paulus Potter (Paul Potter): naturalisme met een prachtige tekening
Portretschilders:
— B. van der Helst (B. van der Helst): schitterende (groeps)portretten
— Verspronck (Verspronck): meester van het aristocratische portret
Het schone lag voor de Hollandse schilder in de vele verschijningsvormen van het echte leven. De diepte waarmee hij in deze verschijnselen doordrong en de waarheidsgetrouwheid waarmee hij ze weergaf, werden de maatstaf voor de betekenis en schoonheid van het kunstwerk.
Genrestukken:
— Jan Steen (Jan Steen): moraliserende schilderijen (Het Sinterklaasfeest)
— De Hooch (De Hoog), Metsu (Metsu), Ter Borch (Terborch): scènes uit het leven van welgestelde burgers
— Gerrit Dou (G. Douw): scènes uit het leven van geleerden en artsen
— Van Ostade (A. van Ostade): scènes uit het boerenleven
Er waren ook nog meer gespecialiseerde schilders, zoals H. Avercamp (Averkamp) met zijn wintergezichten of Pieter Saenredam (P.Saenredam), die kerkinterieurs schilderde..
Deze kunstenaars nemen een bijzondere plaats in onder de schilders van de Gouden Eeuw:
— Johannes Vermeer (Jan Vermeer): groot colorist, eenvoudige dingen worden bij hem monumentaal, uiterst complexe schildertechniek: Het melkmeisje, Meisje met de parel..
— Frans Hals (Frans Hals): grondlegger van het Hollandse realistische portret: temperament en plasticiteit van de figuren, diepgang van de karakters: Regenten en Regentessen, De vrolijke drinker..
— Rembrandt (Rembrandt): “verenigde in zich de beste eigenschappen van de Hollandse kunst”: de kracht van het realisme, diepgaande voorstellingen, meester van licht-donkereffecten: De Nachtwacht, De Staalmeesters, Het Joodse bruidje..
In de 19e eeuw verscheen een nieuwe golf van getalenteerde schilders. De meest uitgesproken school van realistische schilderkunst was de zogenaamde Haagse School: J. Israëls (J. Israels), G. Breitner (G.Breitner), A. Mauve (A. Mauve), Weissenbruch (J.Weissenbruch).
Juist deze schilders effenden de weg voor een van de meest opvallende verschijnselen in de wereldschilderkunst: Vincent van Gogh (Vincent van Gogh).
Van Gogh leefde maar kort en wijdde zich pas de laatste tien jaar volledig aan zijn kunst. Maar die tijd was genoeg om voor altijd herinnerd te worden, dankzij zijn artistieke talent en zijn ongewone manier van zelfexpressie, zowel in zijn werk als in zijn leven: De aardappeleters, Zonnebloemen, Irissen, Amandelbloesem, talloze portretten en zelfportretten..
De 20e eeuw begon met namen als Kees van Dongen (Kees van Dongen), F. Koppelaar (Frans Koppelaar), Piet Mondriaan (Piet Mondriaan), H. de Vries (Herman de Vries), Karel Appel (Karel Appel) en ging verder met namen als Kees Maks (Kees Maks), Sam Drukker (Sam Drukker), Herman Gordijn (Herman Gordijn)…
